Monday, June 17, 2019

Chantal Jumel ही माझी फ्रेच मैत्रीण. हिच्या चित्रांमध्ये मला माझा भारत नव्याने सापडतो.

 चांतलशी माझी ओळख साधारण चार वर्षांपुर्वी तामिळनाडूच्या तिच्या चित्रप्रदर्शनात झाली.
पातळ लाइफसाइज राइसपेपरवर लालसर पेन नी संपुर्ण  ओँकार .. त्यातच आकार ..माणसे .. प्राणी पक्षी ..पाणी ..आकाश ... सहसा बहाय्य रेश नाही ..

टिपीकली फ्रेंच शरिरयश्टी तरूणपणात 1980 मध्ये दक्षिण भारतात राहून शास्त्रोक्त पद्धतिने कथकली नृत्याचे शिक्षण .. लेखन ... तसेच कालांतराने चित्रणही ..करत असलेली चांतल.

चित्रात कुठेही बटबटीतपणा नाही ... लय ..ताल .. एकसंघता .. सुसंगती .. किती साधेपणाने दर्शविते .. तरी चित्र संपुर्ण वाटते.

जितकं नाजूक ..लयदार .. तितकच प्रभावी  ...
जरी  शांत ..तरीही  फिरत्या रेशा ...

कुठेही आकारांचा दिखावा नाही ..सरळ साधेपणाने जसे भावले तसे रचलेले आकार ...

 I am basically a writer म्हणत चांतलने तिची ओळख सांगितली होती. अर्थकलर मधला चुढीदार ...ओढणी ..मोठे रिंगा व कधीकधी टिकली हा तिचा पहराव.

काही वेळाने  एकच अक्षर गिरवत गिरवत मला मेडिटेटीव  फिलींग येतं म्हणाली .. आणि तो राइसपेपरही असाच व्यापला जातो.
हे सुरूवातीला साधं वाटलं तरी लक्ष ....दशलक्ष वेळा ओँकार लिहीणं ..म्हणजे नकळत तेवढा उत्चारणंही आलंच.

आणि समोर त्या पातळ राइसपेपर च्या पोतावर दिसू लागतं ते भारताचंच रूप.

चांतल वर्षातील काही महीने तामिळनाडूत राहते तर काही महिने फ्रांस ला असते . भारतात पारंपारीक दाक्षिणात्य ठिपक्यांची  रांगोळी चा अभ्यास करते ..ते देखील अगदी लयीत तिच्या चित्रांमध्ये उतरवते .. तर फ्रांसमध्ये घराच्या बगिच्यातील फुलझाडांमध्ये स्वतःला वाहून देते.

किती छान वाटतं ना हे ऐकायला .. एखाद्या कलाकाराचे आयुष्य ..मस्त जणु भिरभीरणारं ..पण  प्रत्येक बहाय्य सुंदर दिसणार्या कलेच्या मागे साधना व खडतर प्रवासही  असतो.
त्याच्या साध्या सरळ निर्मळ आकारात व अल्हाददायक रंगात जणु तो आयुष्याचा खडतरपणा लुप्त होतो...

खरंच आपल्यातला हरवत चाललेला भारत कधीकधी अभारतीय कलाकारांमध्ये नव्याने  सापडतो.
 ....... Bhavna Sonawane






Tuesday, April 9, 2019

मृगजळ

www.bhavnasonawane.com

तू पुनः कुठेतरी भरारी घेतोस तसंहे सावरलेलं मन
तुझ्यामागे धावू लागतं ...
बघ मृगजळ आहे हं तो ,
शरीराची एक एक नस
मनाला समजावत असते ...
पण तहानलेल्या जीवाला
साथ तुझ्याच हाकेची !
             
bhavna.9.April.2019

Thursday, March 28, 2019

स्वप्न

लहाणपणी ॲक्ट्रेस बनायचं स्वप्न पहावं ..कधी नृत्यांगना ..घरचे सांगतात म्हणून  डॉक्टर कधी ...कधी टेलर ....टिचर .. नंतर मोठे होऊन मिलीटरीमध्ये जाण्याचं ..आणि शेवटी चित्रशिल्पकार व्हावं ..

मनात येइल ते भरपूर शिकावं ...आयुष्यभर शिकत रहावं ..
हो थोडा पैसाही कमवावा ...
पुन्हा शिकावं ...
आता आपण मोठे झालो नै ..
आता छोटी स्वप्न पहावीत ..
पुर्वीच्या मोठ्या  स्वप्नातील काही आपोआप आपला पिछा करतात ..कधीतरी आपल्याला एखादं स्वप्न गाठतंही ...

खूप छोटीछोटी स्वप्नही पहावीत ....
साधारण अठवड्याला एक म्हट्लं तरी महिन्याला चारपाच ..वर्षाला पन्नासएक ...

बरीचशी स्वप्न विसरली जातात ..पुनः रीपोस्ट होतात ...
आणि ढीगांनी रिजेक्ट होत राहतात ...

रिजेक्ट होतात ढिगांनी...
पण दहा पैकी एखादं छोटसच पुर्ण होतं ...
आणि ते तेवढच आपलं असतं ..
आपलं स्वतःचं ...
 रिजेक्ट झालेली आपला पाठलाग करून कालांतराने आपल्याला गाठू पाहणारीही बरीच स्वप्न ..त्यातील काही पुढे थकून आपला पाठलाग सोडतातही ...

पण स्वप्मय ..हा आपला स्वभावगूण ...पुनः नकळत त्या मागे पडलेल्या  स्वप्नांना सोबत घ्यावं ...

तो ..वर्षभर  अर्धवट रंगलेला मोठ्ठा कॕनव्हास पुर्ण करायला घ्यावा म्हणजे नवीन स्वप्नांना आपोआपच  जागा होते ...

आणि एक दिवस ती छोटी विसरलेली स्वप्न नकळत आपल्यालाच शोधत येतात ... कोणाचंतरी एक  मोठं स्वप्न पुर्ण करण्यासाठी !
आणि त्यात आपणही सामावलेलो असतो !!
           ..... Bhavna.2019.March29.

Wednesday, February 6, 2019

' The boy from the weaver's land '

'the boy from the weavers land '

he was born in the land of ..weavers.
those of his uncles and grandfathers created drapes ...
drapes for the poor ..drapes for the rich ..
drapes with the cotton  .,drapes with the silk ..
Drapes with the gold and silver ...with the peacock and parrots ..
with the elephants and yhe horses in procession ...
the jungles weaved together with the love and patience with years of handwork ...
he is the patience ..he is the  love ..the boy ...

Yes is is not a weaver indeed ...he had it in his genes ...
his ancestors saw the kings marraiges ...the Maratha ceremonies filled wth silks ..emeralds ..rubies and the gold.
the ladies in the courts draped themselves in those silvers and the silk while the wardrobes of the princess filled with the  finest of drapes in golds and alas the  newly married groom in her greens and reds ...pinks ad indigoes .. the queen to be.
he is from the land of those weavers ...

he is indeed strong .. still soft spoken ..
he knows to connect to the people around ..still feels isolated ...
he wants to go walking the paths which connect contries ..he is a painter who has a girl of his dreams ...
his mind filled with the clear skies ...with no boundaries around.
he who knows to gather threads and weave his dreams with colours ...
he who draws her in his lines softhearted ...
he is not a weaver himself .. yet he has a heart of a weaver.
 ......bhavnasonawane

Wednesday, December 12, 2018

फ्रेम

अचानक एका प्रिय कुटूंबाला एक जलरंग चित्र गिफ्ट करायच ठरावं ...
मग गावात चौकाभोवती साधारण एक किलोमिटर गोलगोल फिरून कोपर्यात एक देवचित्रांचा फ्रेमर सापडावा ...
त्यातल्या त्यात कमीतकमी सोनेरी फ्रेम नक्की करावी...
बरं ..फ्रेमर आपला नेहमीचा नाहीय हे चक्क विसरून त्याने सांगितलेली किंमतीलाही होकारार्थी मान हलवावी आणि आपण तासभर भट्कून येइस्तोवर त्याने फ्रेमच्या पट्ट्या कापून ठेवाव्यात ..काच साफ करून ठेवावी.
आपण येताच ते इंपोर्टेड हॕन्डमेड कागदावरचं नाजूक चित्र त्या फायबर फ्रेम व काच मध्ये फीट करून चक्क खीळे ठोकायला सुरूवात करावी ...
आणि एक खीळा ठोकल्यावर आपल्याकडे पर्याय उरला नसल्याने मंदबुद्धी सारख त्याची फायबार पट्ट्यांवर खिळे ठोकमठोकी पाहत रहावी ...
नं त्याला हिंदी येतं ..ना मला तामीळ ...
नं त्याला हिंदी येतं ..ना मला तामिळ ...
फायबर समोर नीटनेटकं ...बाजूने दोनचार बाहेर आलेले खिळे त्याने सहज न्याहाळावेत ...
आपण अजूनही मंद प्रमाणे त्याचं काम पाहत रहावं ...
त्याने एक काळी एक इंची टेप काढावी आणि खिळे ..पट्टीचे क्रॕक लपवावे ...
समोरून फायबर ..बाजूने ..मागे काळी टेपची पायपींग ...
भल्तच सॕटीस्फाइड नजरेने त्याने ते फ्रेम्ड चित्र आपल्या हाती सुपूर्त करावं ...
नं त्याला हिंदी येतं ..ना मला तामीळ ...
                           ......bhavna.2018.dec

Tuesday, October 30, 2018

बेडुक पुनः एकदा...

बेडुक माणसासारखाच असतो ..
अगदी माणसासारखा !
पहाटेपहाटे मी दार उघडायला निघालेच होते की एक अडीच  इंची बेडुक खालच्या खोलीत "ती आली ..ती आली" करत बाहेरचा रसता शोधत जमिनीवर ठेवलेल्या  सामानाच्या आत शिरायच्या प्रयत्नात अंधारातच तडफडत होता.
ते भलं मोठं सागवानी रात्रीच घट्ट लावलेलं दार ... आत शिरायला कोठून जागा मिळते ह्यांना कय माहीत?
एक पेपर रोल हाती लागला आणि त्याला त्या दारातून बाहेर निघायचा रसता दाखवला .. डोक्याला रोल लागताच डोक्याने रोल संपुर्ण ताकतीने जोर लावून माझ्याकडेच ढकलत होता .. ऐकायलाच तयार नाही .
बरं मग थोडी ताकत लावली अन् त्याला ढकलतढकलतच पाच इंची ऊंबरठा चढायला लावला ..आणि तेथून वरूनच ढकल्ला....
मी मदतच तर करत होते त्याला ....
माणसाप्रमाणे त्यालाही दुसर्यावर सहज विश्वास नाही ...
 बाहेर पडताच उजेडामुळे झोपेतून जागा झाल्याप्रमाणे आजुबाजूला पाहत आनंदात उभ्याउभ्या दोन उड्याही मारल्या अन् ग्रीलच्या दिशेने निघाला ..
आता गाडी पुनः ग्रील मधे आडकलीच ...ते झाडाच्या कुंडीतलं एक वडाचं पान त्याने डोकावताना पाहिलं..नी हायसं वाटलं.
एकएक हालचाल त्याच्यामेंदूचे व चेहर्याचे निरागस हावभाव सांगते.....
आहे की नै माणसागत?
 ........Bhavna Sonawane. October2018

Saturday, October 13, 2018

काहीतरी पर्यावरणासाठी ...आपल्यासाठी.

गरब्याची प्लास्टीक चकाकी पाहिली की हरवायला होतं ....
त्यात आपला साधेपणा हरवल्यागत वाटतं ...
नव्वद टक्के साड्या ..पर्कर-पोलके सिंथेटीक
नेट व चकाकणार्या प्लास्टीकने पूर्ण होतात.
शर्ट झब्बेही सिंथेटीक ..सिल्क लूक देतात ..
बट डू दीज क्लोथ ब्रीद? पाहूनच घुसमट होते ..
जे फारतरफार  पाचसात वेळाच वापरण्याच्या लायकीच्या असतात.
पण इतरांमधे शोभून दिसणं ..याला कित्ती महत्व द्यावं लागतं .... किंबहूना आपणही त्यातलेच...

जोपरियंत लहान तोपरियंत मुली असे चकाकणारे कपडे घालतात....त्यांच्या चकाकणार्या आयांना पाहून त्याही चकाकतात....
एकदा टोचणारा बोचणारा कपडा ओळखायला लागला की त्याही तशा कपड्यांना नकार देतात...पण हल्ली अॉल इज फाइन म्हणत डिझाइनर लूक म्हणत हजारो  रूपये सिंथेटीक वर उडवले जातात ...
कॉटन व सिल्क चा प्रश्नच नाही पुनर्वापर शेवटी अगदी  गोधडीही होत असे ..
कुठे हरवतोय आपण
 ह्या कपड्यांवरच्या प्लासटीकचं पुढे काय होतं माहीत आहे का??
आपण हजारो ...लाखो रूपयांचे कपडे रूपात जमा करत  वर्षोवर्षे वॉर्डरोब मधे जपून ठेवतअसलेला कचराच तो..
कचर्याचं पुढे काय करतो आपण?

नेट व सिंथेटीक वगैरे कपडे धुताना मटेरियल विरते ... पाण्याद्वारे नाल्यात.. नद्यात समुद्रात विलीन होते.
चकाकणार्या टिकल्या मणी ..कुंदन ... पाण्याद्वारे नाल्यात.. नद्यात समुद्रात विलीन होते.
पण ते विरघळत नसल्यामुळे माश्यांच्या ..पक्षांच्या नाकातोंडात अडकते.
त्यांची धुसमट होते.... आणि मासे खाताना नकळत काही प्रमाणात आपल्या आहारातही आढळते.
मीठही खार्या पाण्याद्वारे उपलब्ध होते.

आता दिवाळीला जपून खरेदी करूयात.
आपण कपड्यांच्या रूपात किती किलो प्लास्टीक विकत घेतोय ह्याचं  भान ठेऊन खरेदी करूयात.
चकाकणं कमी केलं पाहिजे....पर्यावरणासाठी !!
 .....Bhavna October 2018.