Sunday, January 19, 2020

Girls from kashmir valley

2012 ची काशमीर येथील  आठवणी....
मी, अनिश







व आमचा 9 वर्षांचा लेक अथर्व ..आम्ही बाइकवर मुंबईहून लेह..लदाख व परत मुंबई असा रसता आखला होता.

 संपुर्ण प्रवास नॕशनल हायवेने करायचा. संध्याकाळ झाली की आहोत त्या ठिकाणी हॉटेल पाहून थांबायचे. आमच्यासोबत आणखी चार बाईक होत्या ..दहाबारा मित्रमैत्रिणींचा ग्रूप.

लेहला पोहोचायच्या आदिचे दोन दिवस .. जवाहर टनेल क्रॉस केले ..तेव्हाचा अनुभव छान होता. मुंबईहून आलेले बाईक ..व एक लहान मुलगा त्यात अथर्वला  पाहून तेथील काश्मिरी पोलीसही कौतूक करत होते.

त्या संध्याकाळी वेरीनागला भर पावसात हॉटेल मिळेनासे झाले आणि एका म्हातार्या हॉटेल मालकाने जितक्या खोल्या रिकाम्या होत्या त्या व हॉलमधील टेबल खुर्च्याही काढून रिकामा करून एक रात्र रहायला जागा केली होती.

दुसर्या दिवशी अनंतनागला महाराष्ट्राच्या नंबरप्लेट पाहून तेथील पाटील नावाच्या पी एस आयने बाईक थांबवून आम्हाला त्यांच्या छावणीत जेवायला आमंत्रण दिले तेव्हा आम्हाला  पहायला गाव काश्मिरी गाव जमा झालेला.
तेथील पोरींचे काय कौतूक करू .. खूप सुंदर ... आपण मुंबईकर आहोत हे कळल्यावर घरी जेवायला बोलवायचे. सोबत फोटोही काढून घ्यायचे.

कारगील आधी द्रास लागले अन् विश्रांती साठी अर्धा तास थांबलो. द्रास खूप सुंदर आहे. कारगी जितकं रखरखीत ..द्रास तितकच हिरवगार ..खूप थंडी आणि संपुर्ण डोंगर बारीक पिवळ्या फुलांनी भरलेले दिसत होते ..अगदी कपूर फॕमिलीच्या 80's च्या एखाद्या फिल्मी गाण्याप्रमाणे.
मी हे सर्व सौंदर्य न्याहळत होते आणि जवळच  अथर्व उड्या मारता मारता चिखलात पडला. सोबत मोजकेच कपडे असायचे . बाईकवर तीघे होतोच आणि सोबत बाईकचे टूल .. टायर ट्यूबऔषधं ..थोडेसे कपडे.
  त्याचे अंगावरचे दोन्ही जाकेट खराब झाले ..कसेतरी पुसून घेतले. आतून थर्मोकोट असायचा. पण त्याला पॕन्ट बदलणे गरजेचे होते आणि चिखलाची पॕन्ट धूणे गरजेचे होते. दोन शाळकरी मुली घरातून हसत बाहेर आल्या.  अगदी कॕलेंडरसारखा तो डोंगराळ हिरवगार गवतात वसलेले एकदोन घरांचा सीन होता.
मी वाहत्या ओढ्यात हात टाकायचा प्रयत्न केला पण बर्फाळलेले पाणी..हिंमत कुठच्या कुठे पळली. त्या दोघींनी सहज हातातून कपडे घेऊन धून दिले...

द्रास नंतर कारगीलचे डोंगर पार करायचे होते. सकाळी खाललेल्या मॕगी नंतर दुपार सरू लागली तरी जेवण्यासाठी हॉटेलही दिसले नवौहते. थेट कारगीललाच नशीबात असेलतर जेऊ असे ठरवले होते.

त्या मुलींनी  खूप आग्रहाने जेवायला थांबवायचा प्रयत्न केला  पण संध्याकाळच्या आत कारगील गाठायचे असल्यामुळे आम्हाला थांबणे शक्य नव्हते.
मुंबई म्हट्लं की त्या काश्मिरी मुलींचे डोळे अगदी चमकून स्वप्नमय होत असल्यागत वाटायचं ...
आज काश्मीरमध्ये जे वीश पेरले जातेय ते खूप त्रासदायक आहे. 

Sunday, January 5, 2020

शाळा

आज वर्ष 2016ची एक आठवण झाली. तसे आपण कोणासाठी काही चांगले करतो ते कोणाला सांगायचे नसते म्हणतात. तरिही बरेच वर्ष मनात ठेवून आज सांगायला हवे असे वाटते....

माझी तिसरी ते दहावी वर्ग पुर्ण केलेली शाळा. किती प्रेम असते नै आपलं ..आपल्या शाळेवर?
मी सतत माझ्याच स्वपनांत रमणारी ... शिक्षक वर्ग संपवून बाहेर गेले की लगेच तुटके ..कधी संपुर्ण खडू घेउन त्यावर बाहूली ..शब्द वगैरे कोरत बसायची. वर्गातील काही मुलंमुलीना देखील माझ्यामुळे त्या खडूंमध्ये रमायची सवय झाली होती. तशी मी ढ ही नव्हते ..अधूनमधून थोडा अभ्यासही करत असे.

काही वर्षांनी मी देशात तसेच विदेशातही चित्रकार म्हणून नावाजली जात आहे हे कळताच माझ्या रिटायर्ड वर्ग शिक्षिकांना देखील माझे खूप कौतूक वाटू लागले होते.

तीच माझी शाळा ..
तेथे मी आणि माझ्या ओळखीचे नावाजलेले व्यक्ती मिळून शाळेतील मुलांसाठी ड्रॉइंग कॉम्पिटीशन निमीत्त  विनर्सना आर्टीस्ट क्वालिटी कलरचे विवीध सेट एकत्रीत गिफ्ट पॅक करून पाठवले होते.

आपल्याकडे दगडासारखे रंग असायचे पण ह्या मुलांना छान रंग मिळायला हवेत म्हणून आर्टिस्ट वॉटर कलर, अॉइल पेस्टल, पेन्सिल कलर, क्ले, ब्रश, पोस्टर कलर , स्केचपेन ..सगळीच धमाल होती की त्यात.

आम्हाला कॉम्पिटीशन वेळेस जाता येणार नव्हते तरी ठरल्याप्रमाणे आम्ही ठरलेल्या दिवशी शाळेत जाऊन रंगाचे सर्व सामान देऊन आलो.
त्यासाठी आम्हाला प्रिंसीपलना भेटायची इच्छा होती पण ते रजेवर होते पण तेथील ज्युनियर कॉलेजचे प्रिंसीपल भेटल्या.
सोबत शाळेचे ड्रॉइंग टीचरही होते.

शाळेला भेट म्हणून स्टाफरूम मध्ये ठेवायला माझे एक चित्रही नेले. चित्र माझ्या त्या शाळेचे कॉम्पोझिशन होते. व मधोमध चिंचेचे झाडही.

ड्रॉइंग टीचरना सुचवले की एक शाळेचे लेटर हवे आहे ..
मुलांना दिलेली बक्षिस मिळाल्याबाबत व एक माझे चित्रही शाळेसाठी मिळाल्याबाबत.
प्रूफ म्हणून असायला हवे म्हणून.

आणि पुढेही दर वर्षी चित्रांसाठी बक्षिसे आणि दर वर्षी वाढीव काही करता आले तर करायचेच होते कारण त्या मुलांमधूनच आणखी कलाकार घडणार असतात.

 प्रिंसीपलचा काहीही निरोप आला नाही. त्यानंतर मी दोनतीन वेळा चौकशी केली तेव्हा ड्रॉइंग टीचरकडून कळले की अशा आर्ट स्पर्धां दर वर्षी घेण्याची इच्छा त्यांच्या प्रिंसीपलच्या मनात नसावे.

 मी सहसा माझी चित्र एक आठवण म्हणून कोणाला देत नसते. मला आजही माहीत नाही की माझे ते चित्र कोठे आहे.

तीन वर्षे उल्टून गेली.
आज पुन्हा त्या शिक्षकांना विचारले असता ते म्हणाले त्यांना काही आठवत नाही व त्यांना ह्याविषयी काही माहीत नाही.

मी चांगल्या विचाराने काही सुरू केले पण ते कटीन्यू करता आले नाही ...वाइट वाटते.
हो ...बहुतेक ती माझी चूक होती.
आता मला माझे चित्र अशा शाळेत ठेवायची इच्छा नाही...
चित्र परत हवे आहे. भले ते छोटे आहे.
 ..........Bhavna.dec.
2020.

Friday, December 13, 2019

एका मित्राला लिहीलेले पत्र



' गेली वीस वर्ष चित्र थांबली आहेत म्हणून सतत रडणार्या मित्राला लिहीलेले पत्र '

सतत रडत असतोस.

नोकरी ..घर ..बायको ..मुलं ... सर्वच कसं छान आहे तरी चित्र काही जमेनात.

चित्र शिकला आहेस. गोल्ड मेडल मिळवल आहेस ..एक वर्ष मेरीट मिळवलयस ...

पण कित्येक वर्ष चित्र जमत नाहीय .... पुरेसा वेळ नाही हे कारण देतोस ..हे अगदीच खोटय ...
जो वेळ आहे त्या वेळेतही मेंदूसोबत भुसा भरून ठेवला आहेस.

देवावर तुझा विश्वास नाही ..नसूदे ..कदाचीत विश्वास असता तर एकाग्रता समजवायला सोपी झाली असती ....पण असो...

पं जसराज ..किशोरी अमोणकर ..पं. भीमसेन जोशी ...जगजीत सिंग ... शंकर महादेवन ... वगैरे ऐक. सुफी काही ऐक . संपुर्ण स्टुडीओत ते नाद घुमू देत. हो पण हा अनुभव एकट्यानेच घे ...

मी ब्लॕंन्क झाले की ह्यांची  कृष्ण ..मिरा ...विष्णु ...विठ्ठल स्तोत्र ...भजन ..स्तुती ऐकते.

त्याकरीता स्टुडीओत चांगला स्पीकर असतो ... हल्ली मी स्टुडीओत आहे हे शेजारच्यांना त्या भजनांवरून समजतं ..
एक पंचहात्तरीला आलेली म्हातारीही दाराबाहेरच्या जीन्यात मी दार उघडायची वाट पाहत दुपार संध्याकाळ घुटमळताना दिसते.
मी अजून आत बोलावले नाही तिला कधी .. मला भिती आहे .. तीही माझ्याप्रमाणे कधी स्वप्नमय व्हायची ....

तर.. सतत ऐकत रहा ...तासन्तास ..जे आवडेल ते ..
समोर पेपर ..कलर ... कॕनव्हास .. फक्त मांडून ठेव...पाहत रहा ... तेथेच लोळत पड ..

काम करायला घेऊ नकोस पण त्या पांढर्या शुभ्र चौकोनी आकारावर एक ..अनेक स्वप्न पहा ... तेथेच झोप थोडावेळ ..एक छान डुलकी घे ...
पुनः तो आकार न्याहळत बस ..तासन्तास ..

तरी काम करू नकोस.

असे काही दिवस कर ...हळूहळू  इतर विचार बाहेर पडतील ...
हळूहळू अनावश्यक स्वप्नही चाळणीतून मोकळी होतील  आणि तुला तुझी खरी स्वप्न ..विचार सतत तेथे दिसत राहतील. ती काही काळ सोबत देतील अशी असतील.

आता ती स्वप्न सोबत ठेव . ती तेवढीच पुरेसे आहे ..एक अख्खी सिरीज घडवण्याकरीता... कदाचीत पंचवार्शीक काय ते ..असतं नै ...त्याप्रमाणेही टिकतील ...
किंवा कदाचीत आयुष्यभर पुरेल ...असंही काही असेल त्यात.

माझी स्वप्न मात्र साधीच असतात ... तरी माझ्या चंचल मनाप्रमाणे सिझनल असतात हं ... मग तो कॕनव्हास सिझन प्रमाणे बदलला तरी पुढच्या सिझनला वळून नव्यासोबत जुनाही पुर्णत्व अनुभवतो ...

जेथे जेव्हा ऊन असतं तिथे ऊन्हाळा हवा ...पावसात जणू ओलंचिंब व्हावं ..नाचत रहावं एखाद्या मोराप्रमाणे.. थंडीत गारगार वातावरणात एखादं लाल भडक परकर पोळकं नेसून लहानगं होऊन धावत सुटावं त्या धुक्यात डोंगरावर ...

लक्षात असू देत ..ही माझी स्वप्न आहेत ..तू तुझी पहा ..उगाच स्वतःची स्वप्न समजून उचलगिरी करू नकोस हं ..

हे आकार असतात स्वप्नात ...अंतरमनात ..

पण तुझ्या कॕनव्हासवर उतरताना ते आकार बांधून ठेऊ नकोस.

 मात्र  ते रंग उतरतील ..ते भाव उतरतील ...तो कानाला सतत ऐकू येणारा एकच नाद असेल कदाचीत ...तेथे आकार नसूनही संपुर्ण चित्र कोणालातरी खोलवर त्याच्याच आंतरमनात घेऊन जाइल ...कदाचीत.

हे सतत करत रहा ..
तासन्तास ..दिवसेन्दीवस ..वर्षोन्वर्षे .. मग थांबणे शक्य होणार नाही मधली वीस वर्षे जणू जगायची राहिली होती तीही एकत्रीत जगशील .... आयुष्य नक्की वाढेल.

आणि हे असे सोपे काही जमणार नसेल तर फक्त नोकरी सांभाळ ... आयुष्यभर झीज ... चित्रांचा विचार सोड.

         ......©Bhavna Sonawane.dec. 2019.

Tuesday, December 10, 2019

सराव आणि वर्ष

आधी साधा कार्ट्रीज कागद ..आधी कटरने टोक केलेली  पेनसील ..त्यानंतर कागदांचे विविध पोताप्रमाणे प्रकार ..सराव ...
कला अनुसरून वेगवेगळ्या विषयांचा भडिमार ...
सोबतीला विविध रंग व रंगलेपन माध्यमं ... 
आणि हे सतत रोजचे साधारण पाचसात तास ...
कसंतरी सरणारं पहिलं वर्ष ...

तरी पुढेही पेन्सील घासूनघासून केलेला सराव ..
वर सराव कमी पडत असल्यामुळे शिक्षकांची बोलणी ..
 तीनएक वर्ष हीच विद्यार्थी दशा ...

नंतर कधीतरी कॕनव्हास .... कॕनव्हास म्हणजे थोडसं प्रोफेशनलीझम पाळण्याइतपत आपली लायकी होत चालल्याचे समाधान.
तेव्हा अधूनमधून शिक्षकानी थोपटलेली पाठ ..

तरी ..आपण अजून चित्रकार नाही हं ...
एकदाचे शिक्षण संपले.
आणि आजही कुठेतरी कलेचा विद्यार्थी म्हणून कलेची अर्धवट जाणवत राहणारी उपासना ...
आता सराव आहेच पण भितीनेही ती पेनसील पुनः हाती घ्यायला भाग पाडतो मी ..

आजही मी अपुर्ण ..
ते अपुर्णत्व नव निर्मिती करायला भाग पाडत.

आणि अशा वेळेस
 कोणीतरी युट्यूब विद्यारथी भारीच शॉर्टकट मारून आपल्याला जेव्हा कलेचे लेसन देतो ...
तेव्हा समोरच्याचे म्हण्णे नुसते ऐकत रहावे ..

मज्जा येते नै !!
                     ...... Bhavna Sonawane.

Monday, November 11, 2019

ती कापलेली फांदी

त्या स्वच्छंदी झाडाला समजावलं
त्याची फांदी कापली
अन्
झाडानेही आकसून घेतलं स्वत:ला ..

हो ..इतरांनाही जगू द्या म्हणत...
तेथील विस्तार काही काळ थांबवत
स्वत:ची वाढ न खुंटता ..

माणूस मात्र मी मी म्हणत ...
विस्तारत चाल्लाय ..
प्रगतीच्या नावावर !
              bhavna.november.2019.

Saturday, October 5, 2019

आरे ..Aarey

सांग देवा कसंकाय विसरायचं ...

जगण्यातील बरेच आनंदी ...

आरेतील सावलींनी व्यापलेले हे क्षण....
कोपर्यातील एक उरलीसुरली आठवण ..

त्या डांबरी रसत्यांवरील वीसपंचवीस चा स्पीड ..
सुरूवातिची विजय सुपर ...
तर् नंतरची पद्मिनी फियाट ...
बस हेच काय ते अंधूक अंधूक ...

आणि त्या पसरलेल्या  सावलीमय रसत्यावर
कधी सांडलेली शुभ्र कामिनी
तर् कधी पिवळा केशरी गुल्मोहर !
                           .....bhavna.2019.5sept.

Wednesday, September 18, 2019